THẠCH ANH TÍM – TĂNG CƯỜNG TRÍ NHỚ VÀ CẢI THIỆN GIAO TIẾP

Bé có tiền sử bị dị ứng, được bác sĩ kê đơn thuốc corticoid, mẹ bé tự mua thêm thuốc nam và các loại thuốc khác cho con uống thêm. Sau 6 tháng, bé Chi có biểu hiện tích nước khiến mặt và bụng sưng phù nhưng teo cơ chân và tay, lông mọc nhiều, rạn da. Hai ngày trước bé nôn ói, đau bụng, đi tiêu lỏng nên gia đình đưa đi khám tại Phòng khám Đa khoa  Dr Nho.

Bệnh nhi được siêu âm ổ bụng để chẩn đoán phân biệt với viêm ruột. ThS.BS.CKI Hạp Tiến Lộc, khoa Nhi, cho biết kết quả xét nghiệm nồng độ cortisol trong máu bệnh nhi giảm còn 110 nmol/L (bình thường ở khoảng 138 – 690 nmol/L). Chẩn đoán bị hội chứng cushing do cơ thể tiếp xúc với một lượng lớn thuốc chứa corticoid trong thời gian dài dẫn đến ức chế bài tiết hormone cortisol.

Theo bác sĩ Lộc, corticoid thường được sử dụng trong điều trị bệnh trong thời gian ngắn. Nếu dùng quá 2 tuần sẽ gây tác dụng phụ. “Trường hợp bé Chi do sử dụng nhiều thuốc corticoid trong thời gian dài khiến tuyến yên thượng thận bị ức chế và gây bệnh, hay còn gọi là hội chứng cushing do yếu tố ngoại sinh”, bác sĩ Lộc lý giải, thêm rằng trường hợp này nếu ngưng thuốc đột ngột sẽ gây suy thận cấp, có thể đe dọa đến tính mạng.

Bệnh nhi được điều trị bằng cách giảm liều lượng corticoid dần dần cho đến khi ngừng hẳn theo liệu trình của bác sĩ, đồng thời theo dõi kỹ biểu hiện sốt, ói, lừ đừ, tiêu lỏng, mất nước… để hạn chế biến chứng của suy thận cấp. Đồng thời hạn chế sử dụng corticoid trong đơn thuốc sau này.

Bên cạnh yếu tố ngoại sinh như bé Chi, nếu trẻ bị bệnh do bất thường ở tuyến thượng thận hoặc tuyến yên sẽ được điều trị bằng cách kê toa các loại thuốc ngăn sản xuất quá mức hormone cortisol.

Hội chứng cushing là một tập hợp các dấu hiệu và triệu chứng do tiếp xúc lâu dài với cortisol, bệnh lý này thường gặp ở nữ giới trọng độ tuổi 25-40 và những người dùng thuốc giảm đau khi điều trị bệnh, ít khi xảy ra ở trẻ nhỏ. Thống kê cho thấy có 0,7–2,4 trên một triệu người mắc bệnh mỗi năm. Trong đó chỉ có khoảng 10% là trẻ em, tức là mỗi năm thế giới ghi nhận khoảng 560 – 1920 trường hợp trẻ bị hội chứng cushing.

Nguyên nhân gây bệnh có thể do các yếu tố nội sinh như bất thường ở tuyến thượng thận, khiến sản xuất quá nhiều cortisol hay rối loạn nội tiết di truyền. Bên cạnh đó là do yếu tố ngoại sinh, thường gặp nhất là khi trẻ dùng thuốc glucocorticoid điều trị một số bệnh mạn tính như hen suyễn, viêm ruột, lupus ban đỏ, viêm khớp dạng thấp, ung thư…

Trẻ mắc bệnh thường có biểu hiện tăng cân quá mức ở mặt, cổ, bụng, tích tụ mỡ thừa, tay chân gầy, rạn da, yếu cơ, mệt mỏi… Nếu không được điều trị kịp thời, bệnh sẽ gây các biến chứng như suy giảm hệ miễn dịch, tăng huyết áp, tiểu đường, chậm phát triển, vô sinh…

Bên cạnh điều trị nội khoa, nếu trẻ bị bệnh do có khối u trên tuyến thượng thận hoặc tuyến yên thì cần phẫu thuật loại bỏ bằng kỹ thuật nội soi xâm lấn tối thiểu. Trọng một số trường hợp, có thể phải cắt bỏ toàn bộ tuyến thượng thận hoặc tuyến yên.

Bác sĩ Lộc khuyến cáo đa phần các loại thuốc kháng viêm, giảm đau mạnh điều trị cảm ho, sổ mũi, viêm xoang… đều có nguồn gốc từ corticoid, vì vậy phụ huynh không tự ý cho trẻ sử dụng các loại thuốc này mà không có toa. Bên cạnh đó, một số quan niệm cho trẻ uống các loại thuốc nam, thuốc bắc để mát gan, thải độc cũng chứa thành phần này mà không kiểm soát được liều lượng, nếu dùng tuỳ tiện sẽ dễ gây ra suy tuyến thượng thận.

Trẻ bị bệnh cushing cần xây dựng chế độ ăn uống khoa học, ít mỡ và calories, tăng cường rau quả, chất đạm, vận động thường xuyên và khám sức khỏe định kỳ. Nếu trẻ đang phải điều trị bệnh lý khác bằng các thuốc có nguồn gốc corticoid lâu dài, cần kiên trì theo đơn của bác sĩ, không ngưng, tăng hay giảm liều, tái khám đúng hẹn.